تغذیه

فسفر : فواید، منابع و عوارض کمبود آن در بدن

فسفر (Phosphorus) یک مواد معدنی است، مانند آهن یا پتاسیم. به جز کلسیم، فسفر بیشترین ماده معدنی موجود در بدن انسان است. “فسفر” از کلمه یونانی “phosphorous” که به معنی “نور آورنده” گرفته شده است. در فرم دارویی یا مکمل، فسفات نامیده می شود. حدود 85 درصد فسفر در استخوان ها و دندان ها و بقیه در عظلات، اندام ها، خون و مایعات دیگر قرار دارد. ممکن است فکر کنید این کار کلسیم است. اما کلسیم برای استحکام دندان ها و استخوان های شما به فسفر احتیاج دارد. این ماده معدنی هم بصورت یون و هم بصورت متصل مثل فسفولیپیدها و فسفوپروتئین ها می باشد.

چرا فسفر برای شما مهم است؟

کلیه های طبیعی در حال کار می توانند فسفر اضافی موجود در خون شما را از بین ببرند. وقتی به بیماری مزمن کلیه (CKD) مبتلا هستید، کلیه ها نمی توانند فسفر را به خوبی در سطح خون به خوبی میزان کنند. سطح بالای فسفر می تواند به بدن شما آسیب برساند.

فسفر اضافی باعث تغییراتی در بدن می شود که کلسیم را از استخوان های شما خارج می کند و باعث ضعیف شدن آنها می شود. سطح بالای فسفر و کلسیم همچنین منجر به رسوبات خطرناک کلسیم در رگ های خونی، ریه ها، چشم ها و قلب می شود. با گذشت زمان این می تواند منجر به افزایش خطر حمله قلبی، سکته مغزی یا مرگ شود. کنترل فسفر و کلسیم برای سلامت کلی شما بسیار مهم است.

مقدار فسفر مورد نیاز بدن چقدر است؟

میزان فسفر مورد نیاز شما به سن شما بستگی دارد. (زنان باردار یا شیرده به همان اندازه بزرگسالان نیاز دارند.)

  • حداکثر 6 ماه: 100 میلی گرم
  • 7 ماه – 1 سال: 275 میلی گرم
  • 1-3 سال: 460 میلی گرم
  • 4-8 سال: 500 میلی گرم
  • 9-13 سال: 1250 میلی گرم
  • 18-14 سال: 1250 میلی گرم
  • 19 سال به بالا: 700 میلی گرم

اگر یک مشکل سلامتی دارید که باعث می شود فسفر کافی از غذا دریافت نکنید، پزشک می تواند یک مکمل برای شما تجویز کند. فسفات همچنین برخی از انواع عفونت های ادراری را درمان می کند و از ایجاد سنگ کلسیم در دستگاه ادراری جلوگیری می کند.

منابع غذایی فسفر

منابع غذایی فسفر

از آنجا که فسفر برای همه موجودات زنده از جمله گیاهان و حیوانات ضروری است، تقریباً در هر چیزی که می خورید و می نوشید، وجود دارد.

فسفر بیشترین مقدار را در این غذاها دارد:

  • گوشت و سایر پروتئین ها: گوشت گاو، مرغ، ماهی و جگر
  • شیر و لبنیات: تخم مرغ، پنیر و بستنی
  • لوبیا و سویا
  • غلات: سبوس و جوانه گندم
  • آجیل: بادام، بادام هندی، کره بادام زمینی و تخمه آفتابگردان

خطرات کمبود فسفر

کمبود فسفات نادر است زیرا می توان آن را در بسیاری از غذاها پیدا کرد. اما گاهی اوقات کمبود این ماده معدنی می تواند اتفاق بیفتد، خصوصاً در موارد گرسنگی یا بی اشتهایی. و یا در صورت مصرف طولانی مدت، آنتی اسیدهایی که حاوی آلومینیوم هستند می توانند بدن شما را از فسفر تخلیه کنند.

کمبود فسفر، که هیپوفسفاتمی (hypophosphatemia) نامیده می شود، می تواند در صورت بروز اختلال در مصرف الکل، بیماری اسید خون به نام کتواسیدوز دیابتی یا برخی اختلالات ارثی رخ دهد.

اگر برای مدت کوتاهی فسفر کم داشته باشید، هیچ عارضه جانبی را مشاهده نخواهید کرد. اگر یک مورد متوسط یا شدید دارید، ممکن است احساس میل به غذا خوردن نداشته باشید، ضعف عضلانی، درد استخوان یا بی حسی یا گزگز در بازوها و پاها داشته باشید.

علائم کمبود فسفر چیست؟

در صورت کمبود فسفر ممکن است تعدادی از علائم مربوط به استخوان را تجربه کنید. به عنوان مثال، ممکن است دچار درد استخوان یا استخوان هایی باشید که راحت تر می شکنند. از دست دادن اشتها یکی دیگر از علائم است که ممکن است افزایش سطح فسفر را از طریق یک رژیم غذایی سالم را دشوار کند.

علائم دیگر عبارتند از:

  • اضطراب
  • خستگی
  • تنفس نامنظم
  • تحریک پذیری
  • سفتی مفصل
  • بی حسی
  • ضعف
  • تغییرات در وزن بدن

علاوه بر این، کودکانی که فسفر کافی در بدن ندارند ممکن است الگوهای رشد ضعیف یا مشکلات رشد استخوان و دندان را تجربه کنند.

چرخه فسفر در بدن انسان
چرخه فسفر در بدن انسان

خطرات مصرف بیش از حد فسفر

هنگامی که بدن به خوبی کار می کند، کلیه های شما فسفر اضافی را که بدن شما نمی تواند استفاده کند، از بین می برند.

اگر بیماری کلیوی مانند بیماری مزمن کلیوی (chronic kidney disease) داشته باشید، ممکن است مقادیر زیادی فسفر داشته باشید. این می تواند باعث شود که استخوان های شما کلسیم یا رسوبات کلسیم را در رگ های خونی، چشم ها، قلب و ریه ها ایجاد کند. اگر برای مدت طولانی فسفر زیادی در بدن داشته باشید، احتمال حمله قلبی یا سکته مغزی شما افزایش می یابد.

چگونه می توان مقدار فسفر دریافت شده را کنترل کنیم؟

اگر به دلیل بیماری کلیه نیاز به کاهش میزان فسفر در بدن خود دارید، با کاهش غذاهای غنی شده از فسفر شروع کنید. خون شما تقریباً تمام فسفر اضافه شده در غذاهای غنی شده را جذب می کند. شما فقط حدود 20٪ الی 50٪ فسفر موجود در غذاهای طبیعی مانند گوشت و لوبیا را جذب می کنید.

اگر می خواهید بدانید که یک غذای غنی شده چه مقدار فسفر دارد، ممکن است کلمه “فسفر” را در لیست مواد تشکیل دهنده مشاهده نکنید. به دنبال کلمه “phos” در قسمت مواد افزودنی مانند:

  • فسفات کلسیم (Calcium phosphate)
  • اسید فسفریک (Phosphoric acid)
  • اسید سدیم پیرو فسفات (Sodium acid pyrophosphate)

مکمل ها و داروها

از مکمل ها و داروهای فسفر می توان به طرق مختلفی استفاده کرد. ثابت شده است که آنها به عنوان ملین، به عنوان درمانی برای عفونت های دستگاه ادراری و سنگ های ادراری و برای درمان سطح پایین مواد معدنی در افراد با سوء تغذیه پیشرفته عمل می کنند.

مکمل های فسفر همچنین ممکن است به ترمیم استخوان و درمان سطح بیش از حد کلسیم در بدن به دلیل فعالیت بیش از حد غدد پاراتیروئید (parathyroid) کمک کنند.

چه داروهایی برای کنترل فسفر هستند؟

پزشک کلیه شما ممکن است دارویی به نام چسب فسفات (phosphate binder) برای شما تجویز کند که همراه با وعده های غذایی و میان وعده مصرف کنید. این دارو به کنترل میزان جذب فسفر بدن از غذاهایی که می خورید کمک می کند.

انواع مختلفی از چسب فسفات وجود دارد. قرص ها، قرص های جویدنی، پودرها و مایعات موجود است. بعضی از انواع آن حاوی کلسیم هستند. شما فقط باید چسب فسفات را که به دستور پزشک یا متخصص تغذیه تجویز می شود، مصرف کنید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا