تغذیه

پروتئین چیست؟ و انواع پروتئین

پروتئین ها (protein) مولکول های بزرگ و پیچیده ای هستند که نقش های حیاتی بسیاری در بدن دارند. آنها بیشتر کارها را در سلول ها انجام می دهند و برای ساختار، عملکرد و تنظیم بافت ها و اندام های بدن مورد نیاز هستند. پروتئین عناصر سازنده اندام ها، عضلات، پوست و هورمون ها را تشکیل می دهد. بدن شما برای نگهداری و ترمیم بافت ها به پروتئین نیاز دارد. در همین حال، کودکان برای رشد به آن نیاز دارند.

مطالعات نشان می دهد که خوردن پروتئین همچنین می تواند باعث کاهش وزن و چربی شکم شود ضمن افزایش حجم عضلانی و قدرت. همچنین ممکن است رژیم غذایی حاوی پروتئین بالا به کاهش فشار خون، مبارزه با دیابت و موارد دیگر کمک کند.

میزان مصرف مرجع روزانه (RDI) برای پروتئین 46 گرم برای زنان و 56 گرم برای مردان است. با این حال، بسیاری از متخصصان بهداشت و تناسب اندام معتقدند برای عملکرد بهینه شما به بیش از آن نیاز دارید.

پروتئین ها از صدها یا هزاران واحد کوچکتر به نام آمینو اسیدها تشکیل شده اند که با زنجیره های طولانی به یکدیگر متصل می شوند. 20 نوع آمینو اسید وجود دارد که می تواند با ترکیب آنها یک پروتئین ایجاد کند. توالی اسیدهای آمینه ساختار 3 بعدی منحصر به فرد هر پروتئین و عملکرد خاص آن را تعیین می کند. اسیدهای آمینه توسط ترکیبی از سه بلوک سازنده DNA (نوکلئوتیدها) کدگذاری می شوند که توسط توالی ژن ها تعیین می شوند.

ساختار پروتئین

پروتئین ها مانند کربوهیدرات ها و چربی ها دارای کربن، هیدروژن و اکسیژن هستند. آنچه پروتئین ها را از سایر مواد مغذی زیاد مقدار مقدار مجزا می سازد ازت موجود در آن ها است. حدود یک ششم پروتئین ازت می باشد. معمولا عناصر معدنی مثل گوگرد، فسفر، مس، آهن و ید بخشی از ساختمان پروتئین را تشکیل می دهند.

اسید های آمینه ساختمان اصلی پروتئین ها هستند و حاوی یک گروه کربوکسیل (CooH) و یک گروه آمین (NH2) می باشند که به یک اتم کربن می پیوندند. در بدن و مواد غذایی حدود 20 اسیدآمینه وجود دارد.در تصویر زیر، فرمول کلی یک اسید آمینه و ساختمان بعضی اسید های آمینه را که واحد های پروتئینی را می سازند، نشان می دهد.

ساختار پروتئین
گروه های مختلفی که به R متصل می شوند.

ساختمان پروتئین ها بسیار پیچیده است و تحت دستور DNA ساخته می شود. ساختن پروتئین ها بصورت گام به گام انجام می شود و به نام ساختمان اول، دوم، سوم و چهارم شناخته می شود.

اسید های آمینه با پیوند پپتیدی به یکدیگر متصل می شوند، بطوری که گروه آمین از یک اسید آمینه به گروه کربوکسیل اسید آمینه دیگر متصل می گردد. واضح است با 20 اسید آمینه ای که در ساختمان پروتئین ها بکار می رود. پروتیئن های زیادی می تواند ساخته شود. تنوع انواع اسید های آمینه، توالی آن ها و تکرار آنها در زنجیره اسیدآمینه بسیار زیاد است.

هر گونه حیوانی و گیاهی نوع پروتئین های خاص خود را می سازد. بعلاوه در درون هرگونه، پروتئین های هر بافت منحصر به فرد است. برای مثال، مو، استخوان، پوست، کبد، ماهیچه و خون پروتئین هایی دارند که ویژگی های خاصی برای همان بافت دارد. هر پروتئین بدن برای یک عمل بخصوص ساخته شده است و پروتئین دیگری نمی تواند جایگزین آن شود.

3 عملکرد مهم پروتئین

پروتئین برای سلامتی بسیار مهم است. در واقع، این نام از کلمه یونانی proteos به معنی “اولیه” یا “مقام اول” آمده است. پروتئین ها از اسیدهای آمینه تشکیل شده اند که به هم می پیوندند و زنجیره های طولانی ایجاد می کنند. شما می توانید یک پروتئین را رشته ای از مهره ها بدانید که در آن هر مهره یک اسید آمینه است.

20 آمینو اسید وجود دارد که به تشکیل هزاران پروتئین مختلف در بدن کمک می کند. پروتئین ها بیشتر کار خود را در سلول انجام می دهند و کارهای مختلفی را انجام می دهند. در اینجا 3 عملکرد مهم پروتئین در بدن شما آورده شده است.

1. رشد و نگهداری

بدن شما برای رشد و نگهداری از بافت ها به پروتئین نیاز دارد. با این حال، پروتئین های بدن شما در یک گردش ثابت هستند. در شرایط عادی، بدن شما همان مقدار پروتئین را که برای ساخت و ترمیم بافت استفاده می کند، تجزیه می کند. در مواقع دیگر، پروتئین بیش از حد نیاز را تجزیه می کند، بنابراین نیاز های بدن شما را افزایش می دهد.

این به طور معمول در دوره های بیماری، در دوران بارداری و هنگام شیردهی اتفاق می افتد. افرادی که از آسیب یا جراحی بهبود می یابند، افراد مسن و ورزشکاران نیز به پروتئین بیشتری نیاز دارند.

2. ساختار را فراهم می کند

برخی از پروتئین ها رشته ای هستند که سفتی یا صلابت (stiffness) و رژیدیتی (rigidity) را در اختیار سلول ها و بافت ها قرار می دهند. این پروتئین ها شامل کراتین (keratin)، کلاژن (collagen) و الاستین (elastin) هستند که به تشکیل چارچوب پیوندی ساختارهای خاصی در بدن کمک می کنند.

کراتین یک پروتئین ساختاری است که در پوست، مو و ناخن شما یافت می شود.

کلاژن فراوان ترین پروتئین در بدن شما است و پروتئین ساختاری از استخوان ها، تاندون ها، رباط ها و پوست است.

الاستین چند صد برابر کلاژن انعطاف پذیر است. خاصیت ارتجاعی بالای آن باعث می شود بسیاری از بافت های بدن شما پس از کشش یا انقباض به شکل اولیه خود برگردند، مانند رحم، ریه ها و شریان ها.

3. مایعات را متعادل می کند

پروتئین ها فرآیندهای بدن را تنظیم می کنند تا تعادل مایعات را حفظ کنند. آلبومین (Albumin) و گلوبولین (globulin) پروتئین هایی در خون شما هستند که با جذب و نگهداری آب به حفظ تعادل مایعات بدن کمک می کنند.

اگر پروتئین کافی مصرف نکنید، سرانجام سطح آلبومین و گلوبولین شما کاهش می یابد. در نتیجه، این پروتئین ها دیگر نمی توانند خون را در رگ های خونی شما نگه دارند و مایعات مجبور می شوند به فضاهای بین سلول های شما وارد شوند.

با ادامه تجمع مایعات در فضاهای بین سلولهای شما، تورم یا ورم به خصوص در ناحیه معده ایجاد می شود.

این نوعی سوء تغذیه شدید پروتئینی به نام کواشیورکور (kwashiorkor) است که هنگامی ایجاد می شود که فرد کالری کافی مصرف کند اما پروتئین کافی مصرف نکند. کواشیورکور در مناطق پیشرفته جهان نادر است و بیشتر در مناطق قعطی زده رخ می دهد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا